Crowdfunding dla nauki, wersja beta
Finansujmy hipotezy,
nie tylko granty.
Hipoteza to otwarta platforma finansowania społecznościowego projektów badawczych, nie osób. Wpłacasz na konkretny eksperyment, recenzowany przez ekspertów, z pełną jawnością wydatków. Za darmo dla naukowców i w całości open source.
- Recenzja ekspercka
- Jawny budżet
- Zero prowizji dla badaczy
- Otwarte wyniki
Zobacz, jak wyglądałaby zbiórka
Trzy makiety projektów. Kliknij kartę, aby przejrzeć hipotezę, budżet i kamienie milowe. To nie są prawdziwe zbiórki, tylko pokaz działania platformy.
Grantoza ma efekty uboczne
Polska nauka tonie w papierologii. Dobre pomysły czekają miesiącami na decyzje komisji, a wiele badań nigdy nie dostaje szansy, bo są za małe, za ryzykowne albo „nie na temat”.
tyle potrafi trwać droga od pomysłu do wypłaty w klasycznym konkursie grantowym.
orientacyjny wskaźnik sukcesu w dużych konkursach. Reszta świetnych wniosków ląduje w szufladzie.
na szybkie, małe, oddolne projekty pilotażowe, które nie mieszczą się w żadnym „naborze”.
Liczby ilustracyjne. Pokazują skalę problemu, nie są oficjalną statystyką.
Jak działa Hipoteza
Cztery kroki od pomysłu badawczego do sfinansowanego eksperymentu.
-
1
Zgłoszenie projektu
Zespół badawczy opisuje hipotezę, metodę, budżet i mierzalny efekt. Nie zbierasz „na siebie”, tylko na konkretne badanie z jasnym celem.
-
2
Recenzja ekspercka
Niezależny komitet naukowy ocenia sensowność i wykonalność. To nasza odpowiedź na pseudonaukę: wpłacający nie muszą znać się na markerach genetycznych, bo od oceny są recenzenci.
-
3
Zbiórka z celem
Projekt rusza z progiem finansowania i kamieniami milowymi. Model „wszystko albo nic”: jeśli cel nie zostanie osiągnięty, pieniądze wracają do wpłacających.
-
4
Jawność i wyniki
Środki wypłacane transzami po realizacji etapów. Budżet, postępy i wyniki są publiczne, a dane i publikacje w otwartym dostępie.
Czym różnimy się od zbiórki i od grantu
Bierzemy najlepsze z obu światów: szybkość społeczności i rygor recenzji.
| Cecha | Zwykła zbiórka | Hipoteza | Klasyczny grant |
|---|---|---|---|
| Na co idą pieniądze | na osobę lub cel ogólny | na konkretny projekt badawczy | na projekt, ale przez instytucję |
| Ocena merytoryczna | brak | recenzja ekspercka | recenzja ekspercka |
| Czas do startu | godziny | dni lub tygodnie | miesiące |
| Jawność wydatków | zwykle brak | pełna, publiczna | raport dla grantodawcy |
| Wyniki | brak | otwarty dostęp | zależnie od umowy |
| Kod platformy | zamknięty | open source | nie dotyczy |
Jak pilnujemy, żeby to była nauka, a nie „pamięć wody”
Najczęstszy zarzut wobec crowdfundingu nauki: skąd wpłacający ma wiedzieć, co jest sensowne? U nas nie musi wiedzieć, bo od tego jest proces.
Komitet recenzentów
Każdy projekt przechodzi ocenę osób z dziedziny. Reputacja recenzentów jest jawna, a konflikt interesów zgłaszany.
Transze i kamienie milowe
Nie „cała kasa z góry”. Kolejne środki uwalniane są po udokumentowaniu postępów, więc słaby projekt zatrzymuje się wcześnie.
Radykalna jawność
Budżet, faktury zbiorcze, dane i raporty są publiczne. Otwartość jest najlepszym filtrem na oszustwo i naciąganie.
Zwrot, gdy się nie uda
Model „wszystko albo nic” chroni wpłacających. Bez osiągnięcia progu pieniądze wracają.
Weryfikacja badaczy
Afiliacja, ORCID i historia publikacji. Wiadomo, kto stoi za projektem i za co odpowiada.
Open source
Cały mechanizm, czyli reguły, kod i algorytm podziału środków, jest otwarty i możliwy do audytu przez każdego.
Skąd pieniądze na utrzymanie platformy
Naukowcy nie płacą prowizji. Platforma utrzymuje się z dobrowolnego napiwku wpłacających i wsparcia instytucji, czyli modelu sprawdzonego przez najlepsze platformy na świecie.
Dobrowolny napiwek
Przy wpłacie wspierający może dorzucić dowolny procent na platformę. Tak działa między innymi DonorsChoose, bez obciążania badaczy.
Patronat instytucji
Uczelnie, fundacje i firmy mogą fundować „matching”, czyli podwajać wpłaty do wybranej dziedziny.
Odpis 1,5% podatku
Poprzez partnerską fundację pożytku publicznego, z ulgą podatkową dla darczyńców w Polsce.
Zero prowizji dla badaczy dotyczy opłat od zebranych środków. Koszty operatorów płatności (Stripe, BLIK, karty) pokrywa napiwek lub patron.
Budujemy to otwarcie. Dołącz na starcie.
Jesteś naukowcem z pomysłem, chcesz wspierać badania albo recenzować projekty? Zostaw kontakt, odezwiemy się, gdy ruszy beta.
Najczęstsze pytania
Kto decyduje, do kogo trafi finansowanie?
Wpłacający wybiera projekt, ale o dopuszczeniu projektu do zbiórki decyduje niezależny komitet recenzentów z danej dziedziny. Rozdział środków w zespole jest deklarowany z góry i jawny.
Jak odróżniacie realne badania od pseudonauki?
Trójstopniowo: recenzja ekspercka przed startem, wypłata w transzach po kamieniach milowych oraz pełna jawność danych i wydatków. To te same mechanizmy, które chronią wiarygodność w klasycznej nauce, tylko szybsze i otwarte.
Czym to się różni od Patronite albo zrzutki?
Patronite finansuje twórcę (osobę) w sposób ciągły. Zrzutka to zbiórka na dowolny cel bez oceny merytorycznej. Hipoteza finansuje pojedyncze, recenzowane projekty badawcze z jawnym budżetem i wynikiem, więc jest to raczej „Kickstarter dla nauki” niż „Patronite dla osób”.
Ile kosztuje to naukowca?
Nic od zebranych środków. Platforma utrzymuje się z dobrowolnych napiwków wpłacających, patronatu instytucji i mechanizmu 1,5% podatku przez fundację partnerską.
Co, jeśli zbiórka nie osiągnie celu?
Domyślny model to „wszystko albo nic”. Jeśli próg nie zostanie osiągnięty, wpłaty wracają do wspierających. Dla niektórych kategorii rozważamy model elastyczny z niższym progiem minimalnym.
Naprawdę open source?
Tak. Kod platformy, reguły recenzji i mechanizm podziału środków będą publiczne i możliwe do audytu. Chcemy, żeby zaufanie brało się z przejrzystości, nie z obietnic.